I-Witness: Alamat ng mga puting Mangyan

“ALAMAT NG MGA PUTING MANGYAN”
(Myth of the White Mangyans)

An I-Witness documentary
Airing Monday at midnight: January 28, 2008
GMA-7 (delayed by a day or two on Pinoy Tv overseas)

Howie Severino travels to Mindoro to investigate the legend of “lost tisoys,” a tribe of Mangyans called Olandes, mountain people in Mindoro descended from shipwrecked Dutch sailors.

Various people give conflicting accounts, including a scholar who proclaims that the “white Mangyans” are a myth, along with other popular beliefs such as Mangyans with tails.

But are the white Mangyans really a myth? In a Mangyan tiangge in the remote village of Bait, Howie is told of Mangyan tisoys in the local high school. He finds them there and learns they come from a mountain community called Panaytayan.

But it is not what he expected. Continue reading

Ang mga CD ni Sir Monico Atienza

Noong naglilipat ako ng mga gamit papunta sa bagong silid ko, inayos at nilinis ko ang koleksyon ko ng CDs at DVDs. Kabilang sa mga nakita kong CDs at VCDs ay yung may lamang materials tungkol sa First Quarter Storm na ipinahiram sa akin ni Prof. Monico Atienza.

Noong isang taon ay kinapanayam ko si Sir Nick sa pamamagitan ng email (tingnan ang Si Sir Monico Atienza at ang Kanyang mga Alaala ng First Quarter Storm) para sa isang story pitch na ginagawa ko sa opisina.

Continue reading

Pangangaluluwa vs. trick or treat

Ngayong sa Maynila na ako namamalagi, may mga nababasa at naririnig ako tungkol sa mga batang anak-mayaman at middle class na nagti-trick or treat kapag Halloween.

Pero noong nasa Marinduque ako, wala sa bokabularyo ko yang trick or treat na ‘yan. Ang meron sa amin ay ang pangangaluluwa. Parang karoling kung Pasko, pero ginagawa sa gabi kapag Undas (o Undras). Kakanta ang mga nangangaluluwa, at dapat ay bibigyan sila ng pera ng mga nasa bahay na tinapatan at kinantahan nila.

Ganito ang kinakanta nila (ang eksaktong lyrics ay nakuha ko sa blog ni Sir Roland Tolentino):

Continue reading

Mga talumpating ninenok

Napapadalas ata ang paggamit ko ng salitang balasubas sa blog na ito ah. Kung na-high blood ako sa nanlait sa mga kababayan ko, aba’y parang ganoon din sa isang wari nangnenok sa gawa ng isang kapwa-blogger ko.

Kakakita ko lang noong isang araw sa post ni Connie Veneracion tungkol sa pangongopya ng Manila Bulletin sa recipe niya. Ngayong gabi, ipinabasa sa akin ni Vernon Totanes ng Filipino Librarian ang kanyang bukas na liham para sa isang Cristina Santos Canonigo, nakatalang may-akda ng aklat na Talumpati! Talumpati! Talumpati! Book One: Pantulong sa mga Guro’t Mag-aaral, na gumamit sa kanyang mga salin nang walang pahintulot.

Naalala ko tuloy ang post ko dati tungkol kay Keiko at iba pang Cybermagnanakaw. Kawawa itong si Keiko. Dinale siya ng galit na bloggers. Kung ako si Cristina Santos Canonigo, kakausapin ko kaagad si Vernon. Aba, mahirap nang ma-Malu Fernandez!

Eto pala ang buong teksto ng bukas na liham ni Filipino Librarian:

Continue reading

Bahala na

Sabi ko kay Aileen kahapon, baka mas bagay ang “Bahala na” sa halip na “Sinusuwerte ako” sa pangalawang button sa Google Pilipinas homepage.

Ganito ang paliwanag ng Google tungkol sa “I’m Feeling Lucky”:

Google has a function, “I’m Feeling Lucky” that presents a particular translation challenge. The function takes the user immediately to the first result for a search — so, a user selects “I’m Feeling Lucky” when they are willing to take a chance that Google’s first result will be what they are looking for. The phrase in English has a specific tone — daring, confident, and playful. This has been a hard phrase for people to translate. If you can’t come up with a way to translate this phrase while preserving its tone just leave it in English.

Continue reading

Talanding panahon

Sa amin sa Marinduque, naririnig ko ang mga salitang “talanding panahon”. Ang “talandi” ay ginagamit upang ilarawan ang isang taong–kadalasa’y babae– maharot. Kung sa Tagalog dito sa lungsod, ang kasingkahulugan nito ay malandi.

Kaya ang “Yano ka, ee. Napakatalandi mo baya!” sa amin ay maisasalin bilang “Grabe ka! Ang landi-landi mo talaga!”

Ang nakakaaliw, ang salitang talandi ay maaari ring ikabit sa panahon. Ang pabagu-bagong panahon–gaya ng bigla at magkasunod na pag-araw at pag-ulan ay “talanding panahon.” Continue reading

Disenyong Pilipino

Hindi lamang sa wika may identity crisis ang ating lipunan. Pati sa mga disensyong inilalagay sa mga damit, sa palagay ko’y may problema rin. Halos wala kang makikitang disenyong taal na Pilipino sa mga damit na ibinebenta ng mga lokal na brands natin.

Pati ang Bench at Penshoppe na mga nangungunang Pinoy na tatak ng damit, tila nagpipilit maging mukhang dayuhan. Continue reading

Ergong Marinduqueno (2)

Nabaliad-ad – lumiliyad

Nasalikad ang mata – Tumitirik ang mata

Nagapa-itik sa pag-iyak – Usually, sa mga bata ito nangyayari. Kapag umiyak nang wala nang tunog ang isang bata, nagapa-itik na siya sa pag-iyak. Di ito dapat hayaang mangyari dahil mahihirapan siyang huminga.

Wika

Sayang at hindi ako nagkaroon ng pagkakataong mapanood o mapakinggan ang mga hearing ng Senado at Feliciano Commission. Sa pagkakaalam ko, medyo tinitira ng iba ang hindi perpektong English ng mga rebeldeng sundalo. Sang-ayon ako sa sinabi ni Randy David sa kanyang column ngayong araw:

“Under pressure and bursting with emotion, the officers have not been the paragon of articulateness in a language that few in our country have mastered in its oral form. Their detractors have also seized upon this to impugn their intelligence, forgetting that our schizophrenic approach to language has bred entire generations of Filipinos who have no firm command of either English or Filipino. Yet, truth is now being tested as communicative competence.

“I find it symptomatic of our deep cultural estrangement that the Feliciano Commission should demand that the young officers speak only in English. This is our country, and our principal audience is not the foreign community. Yet, we are asking fellow Filipinos to express their deepest sentiments in a language that is not their own. What kind of people are we?”

What kind of people are we? Isang lahing nakalimot sa sariling ugat at nalango sa puting pangarap. Para tayong mga asong ngumingayaw upang makatawid sa kabilang bakuran at lalong malimutan ang sarili. Basta magaling mag-English, henyo’t nagsasabi ng totoo!

Taga-UP ba si Darna?

Taga-UP ba si Darna?

Seryosong tanong ‘yan. Hindi ako nagbibiro. Mula kasi nang mabasa ko ang unang isyu ng bagong Mars Ravelo’s Darna komiks, ‘di na ako mapakali. Gusto kong malaman talaga kung taga-UP si Darna (o si Narda). Ilang araw ko nang kinulit ang mga paborito kong tao kung ano ang opinyon nila sa usaping na ito. Sari-sari ang reaction nila. May deadma, may natatawa, may nagugulat, at may nagtatanong kung seryoso ba raw ako.

“Ha? Tigilan mo na nga ‘yang jute-jutes mo!” ang hirit sa akin ng sikat na sikat BIR/TIN boy na si Mechajol nang i-text ko sa kanya ang tanong ko. Pero nang ma-realize niyang seryoso ako, nag-serious mode na rin ang boyfriend ni Kikai: “Taga-UP si Darna kasi may sense of responsibility siyang tumulong sa kapwa.”

Si Bosing Mimi naman, na isa sa mga una kong natanong, ay nagsabing hindi raw siguro. Eh bakit kako? Ang sagot niya’y hindi naman daw nag-aaral si Darna. Sa mga napanood daw niyang Darna movies, hindi naman pumapasok sa school si Narda.

Pati sa MRT ay hindi ako mapakali. May nakasakay akong maiingay na mga estudyante na halatang taga-UP. Nang ‘di na ako makatiis, kahit ‘di ko pa kilala?y tinanong ko si Leo, na taga-MassComm pala. Gaya ni Mimi, sabi niya?y hindi raw taga-UP si Darna dahil hindi naman nag-aaral ang ating bida.

Hindi rin daw taga-UP si Darna dahil may ka lumulunok siya ng bato?Hehe, medyo may katangahan ba??ito, sabi ng friend ni DJ ng UP Manila at Youth for Nationalism and Democracy. Pero sabi ni DJ, “Sa tingin ko, pwede siyang taga-UP kasi iskolar ng bayan nga, [ang motto ay] serve the masses.”

Ayon sa bagong Mars Ravelo’s Darna komiks, si Narda ngayo’y isa nang maalindog at matalinong dalaga?at iskolar sa lungsod.

“Maalindog at matalino ba ‘ika mo? Aba’y taga UP yan… Maaalindog at matatalino ang mga dilag sa UP no? Nakita mo na ba ang muses sa may FC? Sample pa lang yon ha…” hirit naman ni Abel, kaibigan ko sa UP Journ Club.

Isang alumna naman ng JournClub, si Ma’am Cookie ng Union of Catholic Asian News, ang naniniwala ring taga-UP si Darna kasi raw “medyo weird siya tulad mo.”

Ang hirit naman ni Handyfemme nang siya ang tanungin ko: “Siguro. hehehe! Ako yun, LOL. Hindi. Baka…” At idinagdag pa niyang hindi raw ba ako naniwalang fictional character lang si Darna. Pero sa laki raw ba ng UP, malamang aniya ay narito si Darna o kaya ay nakapunta na rito. Sabi sa komiks, si Narda ay lumaki isang rural na lugar sa timog ng Kalunsuran. Si Handyfemme, isang incoming UP freshie, ay taga-Cavite. Ang Cavite ay nasa timog ng Kamaynilaan. Hmm, hindi kaya?

Kumbinsido rin si Tram21 ng UPLB na taga-UP si Darna: “Sa palagay ko oo. Matalino na kamo siya e. Alangan namang sa La Salle… Hehehehehe peace! no offense meant.?

Pati na rin ang kilalang comic writer na si Budjette Tan ay tila kumbinsidong taga-UP nga si Darna: “Well, considering she came from the province and didn’t really have a well-off family, it’s possible that she got into UP on a scholarship. 🙂 Or maybe she tried out Ateneo and didn’t like it. He he he ”

Sabi naman ng kasamahan kong patnugot sa Tinig.com, si Ka Martin, taga-UP ang gusto niyang gumanap na Darna, Michelle Aldana?isa sa iilang mga magagaling at matatalinong artista ng pelikulang Pilipino.

Siyempre, sa mga tinanong ko, mayroon ding deadma, mga hindi sigurado, at isang hindi kilala si Darna. Si Sir Dario, na kasamahan ko sa Kyodo News ay ayaw sumagot at sa halip ay itinanong kung ako raw ba si Darna Bwahaha!

Nang tanungin ko ang sikat na netizen ng Cotabato, si Abdul Aziz?Abs for short?ay simple lang ang sagiot niya: “Hindi ko alam.”

Ang sagot naman ng friend kong si Bing, taga-IT Update: “Ha? Bakit? I have no idea.” Pero mas malala si Arnold na taga-Hawaii–hindi niya kilala si Darna, hehehe.

“Tungkol ba ito sa bagong Darna ngayon? Siguro,” ang naman ni sagot ni the great Noel P, na kasama kong nagtayo ng Tinig.com. “Siguro,” rin ang sabi ni James, isa sa pinakamagagaling na contributor namin, sabay tanong kung bakit ko raw naitanong yun. Si katotong Chinito ay naniniwala ring taga-UP si Darna kasi ?sa UP ka lang makakahanap ng ganun kaganda at kaseksing babae na patriotic at nationalistic. Hehehe.?

?Yes, taga-UP siya,? ang sagot naman ni Pon. ??Of course, national superheroes should naturally be in UP.?

Sa palagay ni Myla, ang maganda at maprinsipyong deskperson na Kapuso sa GMA-7, taga-UP si Darna “kasi mahilig tayong mga taga-UP sa baliktaran: Parang Darna-Narda at Ikot-Toki, hehe. Tayo lang nakakaisip nun.” Oo nga, ano?

Samantala, ang kaibigan ni Vlad, kapatnugot ko rin sa Tinig.com, ay “oo” ang sagot sa katanungan, “kasi nakidnap siya sa campus, e sa UP lang nangyayari ‘yun.” (Medyo co?o nga lang raw si Narda, kasi taga-Ateneo ang bagong gumawa sa kanya.)

Kinumpirma naman ng kaibigan kong si Alfred ng CyberDyaryo, na taga-UP nga si Darna: “Taga-Pook Dagohoy nga ‘yun, e. Sikreto lang ‘yun, ha?” Pero dahil sinabi ko na sa inyo, hindi na sikreto.

Ikaw, naniniwala ka bang taga-UP si Darna? Bakit o bakit hindi?

http://www.peyups.com/article.khtml?sid=2100

Muling Lumilipad si Darna

Muling lumilipad si Darna, ang Pilipinang superhero na nilikha ni Mars Ravelo at namayagpag sa daigdig ng komiks, pelikula, at telebisyon mula pa dekada 50.

“Dumarating ako sa ngalan ng kapayapaan at katarungan… Pumarito ako upang labanan ang kadiliman,” ang pahayag ni Darna sa pinakabagong komiks na nagtatampok sa kanya, ang “Mars Ravelo’s Darna Golden Anniversary Book” ng Mango Comics.

Ang “Mars Ravelo’s Darna” ay isang serye na may tatlong bahagi, at nilikha para sa bagong salinlahi ng mga mambabasa. Si Boboy Yonzon ang sumulat ng kuwento at ang mga larawan ay iginuhit naman nina Ryan Orosco at Gilbert Monsanto. Inilalarawan ng bagong komiks–na sa kasamaang palad ay nasusulat sa wikang English, ngunit may pailan-ilang tilamsik ng Tagalog mula sa mga terorista at alalay–sina Darna at Narda bilang makabago, maganda, matalino, at seksi ngunit matapang at palabang babae. Continue reading