Magandang sumali sa gawaing ito upang makatulong tayo sa pagbubuo ng kolektibong kasaysayan ng EDSA 1 mula sa pananaw ng mga di-sikat na taong sumama sa pagbawi ng ating kalayaan mula sa diktaturyang Marcos.

Ang lagi kasi nating nababasang mga tala ng EDSA 1 ay galing sa mga kilalang historyador, pulitiko, peryodista, at iba pang mga personalidad. Ngayon — salamat sa Internet at blogging — maaari na nating isalaysay ang mga pangyayari noon mula sa alaala at perspektiba ng mga taong malalapit sa atin.

Kaya lapitan at kapanayamin na sina Nanay at Tatay, Lolo at Lola, Ate at Kuya, o iba pang kapamilya at nakatatandang kaibigan, at i-blog (pwede ring i-vlog) ang kanilang mga kuwentong People Power 1! Isama na rin kung may mga litrato at memorabilia ng unang EDSA.

Narito ang buong teksto ng Blog Action Day invitation mula sa Kabataan Partylist:

Twenty four years ago, our people toppled a tyrant. On February 25, 2010 let us re-tell their stories.

On Thursday, we are enjoining all young Filipinos to blog about the stories of the real heroes of EDSA: our parents, grandparents, ates and kuyas, titos and titas, ninong and ninangs.

We may have been too young then or were not even born yet, but we can ask them to recount their tales of real-life heroism to us. What prompted them to join the uprising? What were their thoughts and feelings? What did they wear, eat, chant? How did it feel to be able to be surrounded by overwhelming unity and patriotism among millions of other heroes marching in the streets on those three historic days.

Since EDSA was mainly about the people’s resistance to martial law, you can ask them their experience during the martial law era, how they fought, even before the culmination of the people’s mass movement that was the EDSA People Power Uprising. You may also post old photos, artworks and/or anti-martial law memorabilia.

Link your blog entries to this post and grab the button below by copying the link to mark your participation. We will start posting links of entries in our website at exactly 12:00 noon on February 25.

On February 25, let us give proper honor and citation to the millions of Filipinos who made EDSA People Power possible.

<a href=”http://s55.photobucket.com/albums/g158/adarna/?action=view&current=BADfeb25buttoncopy-1.jpg” target=”_blank”><img src=”http://i55.photobucket.com/albums/g158/adarna/BADfeb25buttoncopy-1.jpg” border=”0″ alt=”Photobucket”></a>

Laban! Joey Alarilla, Ederic Eder, Thea Alberto, Janie Octia, at Pia Garcia. (Photo by Izah Morales)

Bilang pakikiisa sa pagsisimula ng paggunita sa ika-24 na anibersaryo ng EDSA People Power Revolt, nagsuot kami ng ilang mga kasamahan ko ng damit na kulay dilaw kanina.

Bukod sa pagpapatugtog ng “Handog ng Pilipino sa Mundo,” “Bayan Ko,” at iba pang mga awit na sumusundo sa mga alaala ng pag-aalsa, nagpakuha rin kami ng larawan habang naka-Laban sign.

Sa Twitter, sinimulan na rin naming gamitin ang hashtag na #YellowEDSA upang tipunin ang tweets tungkol sa Yellow Revolution of 1986.

Mahalagang alalahanin ang diwa at pagnilay-nilayan ang papel EDSA 1 sa ating kasaysayan, lalo na sa gitna ng mga balita ngayon, gaya ng paghingi ng emergency powers para kay Gloria Arroyo (diyan nagsisimula yun!), pahayag ng anak ng diktador isang “kabiguan” ang EDSA, ang umano’y tila pag-angkin at paggamit ni Noynoy Aquino at ng Liberal Party sa People Power, at pagiging bukas ng ilang presidential candidates sa paglilibing sa diktador sa libingan ng mga bayani.

Kahapon, ang mga rebeldeng sundalong tagahanga niya’y nagprotesta. Kinubkob nila ang Peninsula Manila at nanawagan ng panibagong pag-aalsa. Ngunit iilang dosena ang sumama. Sinundo sila ng mga tangke ng sundalong tapat sa rehimen at nakaposas na binitbit ng mga pulis.

Ang mga elitistang galit kay Gloria, naglalaro ng golf nang pumutok ang balita.

Kanina, inalala ng mga aktibista ang kaarawan ng Supremo. Wala sila sa mga kalsada kahapon sa kabila ng panawagan. Kanina ang araw nila.

Kanina, naglabas ng pahayag ng suporta at pakikiisa sa mga rebeldeng sundalo ang mga rebeldeng komunista. Atrasado nang isang araw ang reaksyon nila.

Ang malaya at makatarungang lipunan na pangarap ng Supremo ng Katipunan at Pangulo ng Haring Bayang Katagalugan, tila di pa rin kayang kamtin ng mga makabayang tagasunod niya. Naipamana nga ata ng Katipunan ang pagkakahati-hati nito sa mga makabagong kilusan.

Samantala, masaya pa rin sa kanyang tronong umano’y nakaw ang Senorita Hello Garci — reyna ng Enchanted Kingdom — na ngayo’y unti-unti na ring nakikilala bilang Pinoy Big Briber.

Nakakulong pa rin ang Pilipinas sa pag-ulit-ulit ng trahedya ng rebolusyon.

Itinuturo ng opisyal na kasaysayan–na bunga na kolonyal na edukasyon–na si Emilio Aguinaldo ang kauna-unahang pangulo. Ngunit may mga historyador, gaya nina Dr. Milagros Guerrero, na nagsasabing si Andres Bonifacio ang tunay na unang naluklok sa posisyong iyan na hanggang ngayon ay pinag-aagawan pa rin.

Ang tungkol sa pagiging unang pangulo ni Bonifacio ay isa sa mga isyung tatalakayin sa susunod na labas ng I-Witness. Nasa ibaba ang article mula sa GMANews.tv:

Kilala mo ba si Andres Bonifacio?

Dahil kakaunti lang ang mga sulat, dokumento at kahit litratong iniwan niya, misteryo para rin kung sino talaga ang Ama ng Rebolusyon.

Sa kabila nito, isa ang tiyak: maaring wala na ngang bayani, maliban kay Rizal, ang makatutumbas sa lalim at tindi ng paggunita ng mga Pinoy kay Bonifacio.

Para makasama sa kanyang paghahanap sa natatagong Bonifacio, sinamahan si Howie Severino ni Atty. Gary Bonifacio, apo ni Gat Andres sa kapatid niyang si Procopio at ang unang abogado sa pamilya.

Sa kanya, natuklasan ni Howie na ang pagpatay sa Supremo ng Katipunan ay nagkaroon ng mabigat na epekto sa pamilya na ramdam pa nila kahit ilang henerasyon na ang lumipas.

Ilang Bonifacio na raw ang nagpapalit ng pangalan at marami ang ayaw pa ring lumantad ngayon.

Habang binabagtas nila ang mundo ng kabataan ni Gat Andres, natuklasan ni Howie na ang kinilalang Bayani ng Masa ay marunong mag-Kastila at may mestizang ina, nagtrabaho para sa mga multinational companies, at hindi mahilig maglakad ng nakapaa tulad ng karaniwang imahe niya sa sining.

Pero dumating ang pinakamalaking rebelasyon matapos mabasa ni Howie and ilang piling dokumento at makausap ang ilang nag-aral ng kasaysayan: Si Bonifacio nga ba – at hindi si Emilio Aguinaldo – ang unang pangulo ng Pilipinas?

At totoo kayang ang kinikilalang unang halalan para sa pagka-Presidente ng ating bansa ay may bahid ng pandarayang hindi binabanggit sa mga libro ng kasaysayan?

Ang tunay na buhay ni Gat Andres Bonifacio, ilalantad na ngayong Lunes, Nobyembre 26, sa I-Witness – ang 2007 PMPC Star Award winner para sa Best Documentary Program at Best Documentary Program Hosts. (GMANews.tv)

Cinematography: Egay Navarro
Field director: JJ Villamarin
Field producer: Mavie Almeda
Executive producer: Ella Evangelista

O gagayahin ba nila ang mga bayaning Filipina na hindi natakot na kumilos hindi lamang para sa sarili, kundi para rin sa pambansang paglaya?

Sa kabila ng sinasabing patuloy na pag-unlad ng pagkakapantay-pantay ng mga lalaki at babae, sa mga panahong ito ng sunud-sunod na panggagago sa bayan at lumalalang banta sa kalayaan ng mga mamamayan, nagiging makabuluhan ang awiting ito.

Sa kanta, nabanggit ang mga sumusunod na Filipina bilang modelo ng mga babaeng lumaban:

• Maria Josefa Gabriela Carino Silang (March 19, 1731 – September 29, 1763) – Pinamunuan niya ang paghihimagsik ng Ilokos laban sa mga mananakop na Kastila matapos pagtaksilan ng mga kaibigan at mapaslang ang dating lider, ang kanyang kabiyak na si Diego Silang.
• Teresa Ferraris Magbanua (October 13, 18763 – August 1947) – Filipinang namuno sa mga sundalo nong Digmaang Pilipino-Amerikano. Sumuko siya noong 1900. Noong panahon ng pananakop ng mg Hapones, ibinenta niya ang kanyang mga ari-arian upang suportahan ang mga gerilyang Pilipino.
• Melchora Aquino (January 6, 1812 – March 2, 1919) – Sino’ng hindi nakakakilala kay Tandang Sora, ang Ina ng Katipunan? Kinupkop niya ang mga sugatang Katipunero at ang tahanan niya’y naging hideout nila. Nang malaman ng mga Kastila ang kanyang mga ginagawa, ipinatapon nila siya sa Marianas. Nakabalik siya sa Pilipinas noong 1898.
• Lisa Balando. Isang probinsiyanang naging organizer ng mga manggagawa noong panahon ng diktaturyang Marcos. Pinamunuan niya ang kauna-unahang welga sa Rossini’s Knitwear and Winter Garments sa Caloocan. Dumalo siya sa mga martsa’t demonstrasyon ng mga manggagawa. Isa siya sa mga napatay nang pagbabariln ng mga ahente ng rehimeng Marcos ang mga manggagawang nag-rally noong Mayo 1, 1971.
• Liliosa Hilao – patnugot ng Hasik, ang pahayagan ng mga mag-aaral ng Pamantasan ng Lungsod ng Maynila; kasapi ng Kabataang Makabayan at College Editors Guild of the Philippines; at kandidato sa pagka-summa cum laude. Isa siya sa mga unang dinakip at pinaslang matapos ideklara ang Batas Militar. Ginahasa siya at namatay sa kulungan sa kamay ng mga militar.
• Ma. Lorena Barros – aktibista, makata at mag-aaral ng anthropology sa Unibersidad ng Pilipinas, naging founding chair siya ng Malayang Kilusan ng Bagong Kababaihan noong panahon ng First Quarter Storm. Naging gerilya siya ng New People’s Army at namatay sa laban noong March 24, 1976.

Narito ang buong lyrics ng “Babae” :

Babae
Inang Laya

Kayo ba ang mga Maria Clara, mga Hule at mga Sisa
Na di marunong na lumaban, kaapiha’y bakit iniluluha
Mga babae, kayo ba’y sadyang mahina?

Kayo ba ang mga Cinderella, na ang lalaki ang ang tanging pag-asa
Kayo nga ba ang mga Nena, na hanapbuhay ang pagpuputa
Mga babae, kayo ba’y sadyang pangkama?

Ang ating isip ay buksan at lipuna’y pag-aralan
Pa’no nahubog inyong isipan at tanggaping kayo’y mga libangan
Mga babae, ito nga ba’y kapalaran?

Bakit ba mayroong mga Gabriela, mga Teresa at Tandang Sora
Na di umasa sa luha’t awa, sila’y nagsipaghawak ng sandata
Nakilaban, ang mithiin ay lumaya

Bakit ba mayroong mga Lisa, mga Liliosa at mga Lorena
Na di natakot makibaka, at ngayo’y marami ang kasama
Mga babae, ang mithiin ay lumaya

Ang ating isip ay buksan at lipuna’y pag-aralan
Pa’no nahubog inyong isipan at tanggaping kayo’y mga libangan
Mga babae, ito nga ba’y kapalaran?

Bakit ba mayroong mga Lisa, mga Liliosa at mga Lorena
Na di natakot makibaka, at ngayo’y marami ang kasama
Mga babae, ang mithiin ay lumaya

Mga babae, ang mithiin ay lumaya.

Iilan lamang ang mga Filipinang nabanggit sa kanta, ngunit napakarami pang silang tumindig at lumaban sa iba’t ibang yugto ng ating kasaysayan.

Ang post na ito ay lahok ko sa Filipina Writing Project ng Digital Filipino. Ang proyekto ay sponsored ng Barangay.ph, Kababayan.ph, MyUSMailbox.com, RegaloService.com, Acclaim Butterflies, at Chikka.com.Sources and related links:

• Philippine Heroines of the Revolution: Maria Clara they were not
• Young, Illustrious Filipinos Fell Then – And Still Fall Now
• Dictators beware
• Heritage City of Vigan: Revols and Social Unrest
• Teresa Magbanua: Visayas’ Joan of Arc
• Ulos: Mayo 1, 2002: Philippine Revolution Web Central

Mula nang mabasa ko sa Google Books ang ilang pahina nito habang nagsasagawa ako ng online research tungkol sa batas militar noong isang taon, pinangarap ko nang mapasama ito sa aking library.

Masalimuot ang buong kuwento ng batas militar. Upang lubos itong maunawaan lalo ng mga tulad kong paslit pa noong panahong iyon, kailangang lalo pang pag-aralan ang bahaging ito ng ating kasaysayan.

Sabi nga ni Prof. Luis Teodoro, napakarami pang mga Pilipino ang kulang ang kaalaman tungkol sa batas militar: “About the martial law period they have nothing to remember, and they wont know it when they see it.”

Kaya nga para mas matuto, kailangang basahin ang mga aklat gaya nito. ‘Yun nga lang, hindi kaya ng powers ko sa ngayon na bilhin ito kahit $87 na lang ito sa Amazon ngayon.

Si Dr. Celoza, ang may-akda, ay UP alumnus na propesor ngayon sa Phoenix College. Isa siya sa mga tumanggap ng parangal na Twenty Outstanding Filipino-Americans noong 2006.

Narito ang description ng Ferdinand Marcos and the Philippines: The Political Economy of Authoritarianism mula sa Greenwood Publishing Group, ang publisher ng aklat at pinagkuhanan ko ng larawan ng pabalat:

Ferdinand Marcos came to power in the Philippines in a coup d’état in 1972 and ruled absolutely, in the name of order, until his dramatic overthrow in February of 1986. This study examines how the authoritarian regime of Marcos remained in power, sometimes in the face of massive opposition, for 14 years. Repressive regimes may seem undesirable, but they are often able to elicit the support of significant sectors of society. Marcos was able to maintain authoritarian rule through the support of bureaucrats, businessmen, and the military–all with the assistance of the United States government. He maintained this network of support through a patron-client system with a centralized bureaucracy as its power and resource base. In order to reward his supporters, he expanded the authority of government. But to minimize the political cost of expansion, he maintained the legal and constitutional forms of democracy. The Philippine experience in despotism is not unique; many Third World countries are under authoritarian rule. This subtle and nuanced analysis, therefore, provides an examination of the levers of power available to absolute rulers, to better understand the political economy of authoritarianism.

Martyrdom of a People’s Leader

To his last breath, Bonifacio was devoted to the main objective of the KKK, which was separation from Spain. Aguinaldo and his clique, in contrast, would not long after yield their arms in exchange for P400,000 and accept exile to Hong Kong and the continuation of Spanish sovereignty in accordance with the Pact of Biak na Bato, in which Pedro Paterno negotiated for the Spanish colonial government.

By Alexander Martin Remollino
Bulatlat.com
http://www.bulatlat.com/news/3-13/3-13-martyrdom.html

Among the more tragic chapters in the history of the Filipino people is the execution of Andres Bonifacio, founder of the Kataas-taasan, Kagalang-galangang Katipunan ng mga Anak ng Bayan (KKK), which began to wage a revolutionary struggle against Spanish colonial rule in 1896, on Mt. Buntis, Maragondon, Cavite on May 10, 1897.

Unlike Jose Rizal and Macario Sakay, who were executed by soldiers of occupying powers, Bonifacio died in the hands of fellow Katipuneros. This makes his death doubly tragic.

But why did the Supremo, as Bonifacio came to be known among his fellow Katipuneros, have to die — and in such a manner?

In his book The Price of Freedom, Gen. Jose Alejandrino, one of the officers who served under Gen. Emilio Aguinaldo, wrote of Bonifacio’s death, thus: “In crying over the spilled blood of Andres Bonifacio, let our grief be assuaged by the thought that it was not shed in vain, because it served to establish firmly our much-needed unity for the overthrow of the forces of tyranny, in the same way that Rizal’s blood tinged with scarlet the rays of our early dawn.” There is in this passage the implicit suggestion that at the time of his death, Bonifacio had become a divisive force, therefore a threat to the Revolution — and had to be eliminated.

But was he really a threat to the Revolution?

Basahin ang buong article rito.

A soldier under Lazaro Makapagal revealed to Bonifacio’s boyhood friend and fellow Katipunero, Guillermo Masangkay, that the Supremo was hacked to death with bolos and bayonets. A farmer said he saw five men hacking a man in a hammock.

On May 10, 1897, Emilio Aguinaldo’s men murdered the founder of the Katipunan. Patriot Apolinario Mabini described the assassination of Bonifacio as “the first triumph of personal ambition over true patriotism…”

Another thing that could make this day special, on the other hand, is that it is the anniversary of the establishment of the first labor union in the country. Formed in 1902, Union Obrera Democratica was instrumental in fighting the American colonizers.

One hundred years later, the colonizers are here again, but just for military exercise and training, the government maintains. As we hear US President Bush say “If they do not act, America will,” the Defense Secretary says the Philippines will not allow the US to impose what it wants on us. Uh, well, as if President Arroyo didn’t look like a movie fan when he met with Bush earlier.

Prof. Luis Teodoro in his column in Today said: “For those who argue that the world has changed, and that what used to be referred to as US imperialism has passed from the stage of history, are correct but are at the same time also mistaken.”

He said Bush’s stern warning “in fact presumes that the US has the right to do anything it wants, when and wherever it wants.”

Meanwhile, while Philippine government officials insist that the US troops will leave after six months, an American military official recently said that the length of their troop’s stay here will be decided upon evaluation after six months. Now, tell me, who’s the boss?

I could only agree with my professor when he wrote “Listen to Bush again. In his words is the same drum roll of empire to which US troops marched into Manila (a hundred years ago).”

At any rate, it is still a nice day. I’m going home now.